Θέσεις ΑΜΑΚ στη διαβούλευση για ΑΣΠΗΕ σε Ιεράπετρα και Σητεία

Θέσεις της παράταξης «Αυτόνομοι Μηχανικοί Ανατολικής Κρήτης» (ΑΜΑΚ) για την ΜΠΕ 8 ΑΣΠΗΕ ΣΥΝΟΛΙΚΗΣ ΙΣΧΥΟΣ 136 MWστους Δήμους Ιεράπετρας και Σητείας, προκειμένου να ληφθούν υπόψη κατά τη συνεδρίαση της Επιτροπής Περιβάλλοντος, του Περιφερειακού Συμβουλίου της Περιφέρειας Κρήτης.

22 Οκτωβρίου 2026

Η ΑΜΑΚ συμμετέχει στη διαβούλευση επί της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) των οκτώ (8) Αιολικών Σταθμών Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΑΣΠΗΕ), συνολικής εγκατεστημένης ισχύος 136 MW, στις θέσεις «ΑΦΕΝΤΗΣ - ΠΑΠΟΥΡΑ» (ισχύος 30 MW), «ΚΛΗΡΟΣ - ΚΑΨΑΣ» (ισχύος 18 MW), «ΡΩΜΑΝΑΤΗ» (ισχύος 6 MW), «ΑΡΜΟΥΛΑ» (ισχύος 30 MW), «ΚΥΜΠΑΡΑ» (ισχύος 12 MW), «ΠΑΠΟΥΡΑ – ΚΑΤΩ ΛΙΜΝΙΑ - ΧΑΝΤΡΙΑΝΗ ΒΙΦΛΑ - ΑΓΡΙΔΟΜΟΥΡΙ» (ισχύος 2 MW), «ΜΟΔΙ – ΧΑΡΑΚΑΣ - ΜΟΥΡΕΣ» (ισχύος 2 MW), «ΧΑΛΑΒΡΑ – ΜΑΥΡΟΠΕΤΡΑ - ΚΑΣΤΡΙ» (ισχύος 36 MW), των Δήμων Ιεράπετρας και Σητείας στην Περιφερειακή Ενότητα (ΠΕ) Λασιθίου, με φορέα υλοποίησης του έργου την ‘ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΜΑΒΕΤΕ’ και ΠΕΤ: 2308995014, επισημαίνοντας τα ακόλουθα:

Το προτεινόμενο έργο σχεδιάζεται εντός των Δήμων Ιεράπετρας και Σητείας στην ΠΕ Λασιθίου και αφορά την εγκατάσταση και λειτουργία συνολικά είκοσι δύο (22) Ανεμογεννητριών (Α/Γ) τύπου VestasV150, ονομαστικής και δύο (2) Ανεμογεννητριών (Α/Γ) τύπου VestasV90. Η ισχύς και ο αριθμός των Α/Γ των 8 ΑΣΠΗΕ παρουσιάζονται στον παρακάτω πίνακα:

Για το προτεινόμενο έργο θα απαιτηθούν έργα οδοποιίας συνολικού μήκους 66.429,87 m, εκ των οποίων τα 46.155,62 m αφορούν έργα διάνοιξης νέας οδοποιίας και τα 20.274,25 m έργα βελτίωσης υφιστάμενης οδοποιίας καθώς και η κατασκευή 137 σωληνωτών οχετών. Η συνολική επιφάνεια επέμβασης ανέρχεται στα 679.002,61 m² με την τελική επιφάνεια χρήσης να είναι 553.355,81 m², ενώ οι δασικές εκτάσεις ανέρχονται στην επιφάνεια των 435.367,03 m².

Όσον αφορά την ηλεκτρική διασύνδεση του έργου, οι Α/Γ θα διασυνδέονται με υπόγεια γραμμή Μέσης Τάσης (ΜΤ), συνολικού μήκους 14,31 km, ακολουθώντας τη χάραξη της εσωτερικής οδοποιίας και θα καταλήγουν στα Κέντρα Ελέγχου (ΚΕ) (Προβλέπονται 9). Από το κάθε ΚΕ θα ξεκινά γραμμή ΜΤ μέχρι δύο νέους Υ/Σ ανύψωσης τάσης (Λασίθι Α & Β) ή μέχρι τους δύο προγραμματιζόμενους Υ/Σ, του δεκαετούς προγράμματος του ΑΔΜΗΕ 2023-2032, Υ/Σ Λεύκης και Υ/Σ Φουρνιά. Το μήκος της γραμμής διασύνδεσης από τα ΚΕ στους ΥΣ είναι 59,62 km και θα οδεύει κατά μήκος της υφιστάμενης οδοποιίας ή της νέας που θα κατασκευαστεί στο πλαίσιο του έργου.

Από τον Υ/Σ ΛΑΣΙΘΙ_Α θα ξεκινά νέα εναέρια γραμμή ΥΤ με μήκος περίπου 6,187 km μέχρι το κοντινότερο σημείο της υφιστάμενης Γραμμή ΥΤ του ΑΔΜΗΕ για την διασύνδεση με το σύστημα. Για την κατασκευή και στήριξη της Γραμμής Μεταφοράς (ΓΜ) θα τοποθετηθούν σε κατάλληλες θέσεις και σε μέση απόσταση περίπου ανά 300 m, μεταλλικοί πυλώνες. Ο Υ/Σ ΛΑΣΙΘΙ_Β προτείνεται να κατασκευαστεί ακριβώς κάτω από την ΓΜ 150kV «Αθερινόλακος – Σητεία» οπότε δεν απαιτείται εναέρια ΓΜ.

Για την μεταφορά των τμημάτων των Α/Γ, για την περίπτωση των ΑΣΠΗΕ «ΡΩΜΑΝΑΤΗ, ΑΦΕΝΤΗΣ-ΠΑΠΟΥΡΑ ΚΑΙ ΚΛΗΡΟΣ-ΚΑΨΑΣ» θα γίνει απόβαση των φορτηγών μεταφοράς όχι σε λιμένα, αλλά στην ακτή της Παχειάς Άμμου στα ανατολικά του Ι.Ν. Αγίας Φωτεινής. Για τους λοιπούς ΑΣΠΗΕ η προσαιγιάλωση θα γίνει στην περιοχή της Ναυτικής Βάσης στο βορειοανατολικό άκρο του νησιού.

Όσο αφορά την χωροθέτηση τους εντός προστατευόμενων περιοχών, οι ΑΣΠΗΕ «Αφέντης – Παπούρα» (5 Α/Γ) και «Κλήρος – Καψάς» (3 Α/Γ) χωροθετούνται εντός των ορίων της περιοχής Naturaμε κωδικό GR4320005 «Όρος Θρύπτης και γύρω περιοχή» (ΕΖΔ) και τμήμα του ΑΣΠΗΕ «Χαλάβρα – Μαυρόπετρα – Καστρί» (4 Α/Γ), χωροθετούνται εντός της περιοχής Naturaμε κωδικό GR4320016 «Όρη Ζάκρου» (ΖΕΠ). Παράλληλα χωροθετούνται εντός της Σημαντικής Περιοχής για τα Πουλιά (ΣΠΠ – ImportantBirdAreaIBA) ‘GR191 Όρη Θρυπτή και Ορνό Κρήτης’ 8 Α/Γ και εντός της ΣΠΠ ‘GR194 Όρη Ζάκρου Κρήτης’ 5 Α/Γ.

Εκτεταμένα συνοδά έργα

Για την κατασκευή των προτεινόμενων έργων θα απαιτηθεί εκτεταμένη κατάληψη φυσικών ενδιαιτημάτων και θα πραγματοποιηθεί μεγάλη αλλοίωση του φυσικού περιβάλλοντος ακόμα και μέσα σε περιοχή του δικτύου Natura. Η επιλογή για την οδική σύνδεση των 3 δυτικών ΑΣΠΗΕ ‘ΑΦΕΝΤΗΣ – ΠΑΠΟΥΡΑ’, ‘ΚΛΗΡΟΣ – ΚΑΨΑΣ’ και ‘ΡΩΜΑΝΑΤΗ’, από τον Βορρά ενώ στην ουσία βρίσκονται στην Νότια πλευρά της Κρήτης, αυξάνει σε πολύ μεγάλο βαθμό τα χιλιόμετρα νέων διανοίξεων και στην ουσία κατακερματίζει τον ορεινό όγκο της Θρυπτής και την περιοχή Natura, χωρίς μάλιστα να εξετάζονται εναλλακτικές λύσεις όδευσης (από τον Νότο ή ξεχωριστά ανά ΑΣΠΗΕ). Συνολικά εκτιμάται ότι θα απαιτηθούν 46.155,62 m διάνοιξη νέας οδοποιίας και 20.274,25 m έργα βελτίωσης υφιστάμενης οδοποιίας.

Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι για το έργο: ‘ΔΥΟ ΑΣΠΗΕ ΣΥΝΟΛΙΚΗΣ ΙΣΧΥΟΣ 132 MW ΣΤΙΣ ΘΕΣΕΙΣ ΠΕΖΑ & ΚΕΦΑΛΑ – ΤΡΑΠΕΖΑ – ΚΟΥΤΣΟΥΡΑ στον Δήμο Αγίου Νικολάου στην ΠΕ Λασιθίου με φορέα υλοποίησης την ‘ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ ΚΡΗΤΗΣ ΕΛΙΚΑ Ι.Κ.Ε.’ (ΠΕΤ Έργου: 2512038312), απαιτούνται 16.929,49 m διάνοιξη νέας οδοποιίας και 5.891,01 m βελτίωση υφιστάμενης οδοποιίας, δηλαδή περίπου 70 % μικρότερη επέμβαση. Αναδεικνύεται ξεκάθαρα ότι με διαφορετική χωροθέτηση των ΑΣΠΗΕ και εναλλακτικές οδεύσεις θα μπορούσε να γίνει πολύ μικρότερη αλλοίωση του φυσικού περιβάλλοντος από τα συνοδά του έργα κάτι που δεν έγινε στην συγκεκριμένη περίπτωση μιας και δεν αναφέρεται τίποτα σχετικό στο κεφάλαιο των εναλλακτικών λύσεων.

Αντίστοιχα δεν έχει γίνει εξέταση εναλλακτικών λύσεων για την όδευση της εναέριας γραμμής υψηλής τάσης που εκεί γίνεται η επιλογή σύνδεσης με την υφιστάμενη γραμμή ΥΤ που βρίσκεται στον Νότο και αναγκαστικά (με απουσία οδικού δικτύου) επιλέγεται η λύση της εναέριας γραμμής έναντι της υπόγειας, αυξάνοντας ακόμα περισσότερο την κατάληψη φυσικών ενδιαιτημάτων και μάλιστα εντός προστατευόμενων περιοχών.

Τα παραπάνω αποδεικνύουν μια επιλογή σχεδιασμού του έργου με κάθε περιβαλλοντικό κόστος.

Επιπτώσεις στα μεγάλα αρπακτικά Όρνιο - Γυπαετό - Χρυσαετό - Σπιζαετό

Από τις Μελέτες πεδίου της ΕΟΑ και για το σύνολο σχεδόν των ΑΣΠΗΕ (7 στα 8), φαίνεται ότι αυτά χωροθετούνται εντός κρίσιμων ενδιαιτημάτων για τα μεγάλα αρπακτικά. Η δε αξιολόγηση του βαθμού επικινδυνότητας πρόσκρουσης ανά Α/Γ κρίνεται για τις περισσότερες από αυτές από Μέτρια έως Υψηλή.

Συγκεκριμένα για τους δυτικούς ΑΣΠΗΕ, ο κίνδυνος πρόσκρουσης για το όρνιο και για τα ΑΣΠΗΕ «ΑΦΕΝΤΗΣ-ΠΑΠΟΥΡΑΣ» και «ΚΛΗΡΟΣ-ΚΑΨΑΣ» υπολογίζεται σε τουλάχιστον 3,26 ατόμων/έτος και 2,6 ατόμων/έτος αντίστοιχα. Αντίστοιχα για τα ΑΣΠΗΕ «ΑΦΕΝΤΗΣ-ΠΑΠΟΥΡΑΣ» και «ΚΛΗΡΟΣ-ΚΑΨΑΣ» καταγράφηκε υψηλότερη πιθανότητα πρόσκρουσης για τον Γυπαετό με τιμές 0,215 και 0,279 ατόμων/έτος αντίστοιχα. Για τον υπό μελέτη ΑΣΠΗΕ «ΑΦΕΝΤΗΣ-ΠΑΠΟΥΡΑΣ» διαπιστώθηκε επίσης και η υψηλότερη πιθανότητα πρόσκρουσης για τον Χρυσαετό με τουλάχιστον 0,496 άτομα/έτος.

Παράλληλα , για τους ανατολικούς ΑΣΠΗΕ οι υψηλότερες τιμές πιθανότητας πρόσκρουσης για το Όρνιο καταγράφηκαν για τον ΑΣΠΗΕ «ΑΡΜΟΥΛΑ» με 1,637 άτομα/έτος και οι χαμηλότερες τιμές για τους ΑΣΠΗΕ «ΜΟΔΙ» και «ΚΥΜΠΑΡΑ». Τέλος, ειδικά στον ΑΣΠΗΕ «ΑΓΡΙΔΟΜΟΥΡΙ» καταγράφηκε η υψηλότερη πιθανότητα πρόσκρουσης για τα είδη Χρυσαετός και Σπιζαετός με τουλάχιστον 0,017 και 0,012 άτομα/έτος αντίστοιχα.

Και η ΕΟΑ καταλήγει ότι θα πρέπει να τοποθετηθούν συστήματα αποτροπής προσκρούσεων σε όλες τις Α/Γ για το σύνολο των 8 ΑΣΠΗΕ και με την χρήση των συστημάτων αυτών οι απώλειες των ατόμων αρπακτικών θα περιοριστούν σε 2-4 άτομα ανά έτος και το πολύ 0-2 όρνιο ανά έτος για το σύνολο των 8 ΑΣΠΗΕ.

Στην περίπτωση της ΖΕΠ GR4320014 ενδιαφέροντος μας, οι στόχοι διατήρησης των ειδών είναι 1 ζευγάρι Γυπαετού και 1 ζευγάρι Χρυσαετού. Με τις ετήσιες όμως πιθανότητες πρόσκρουσης για τα είδη αυτά και για τον κύκλο ζωής του έργου (τουλάχιστον 25ετία), είναι σχεδόν δεδομένο ότι θα υπάρχει απώλεια 1 ατόμου από το κάθε είδος (Χρυσαετού και Γυπαετού), δηλαδή απόκλιση 100 % από τους στόχους διατήρησης για τα συγκεκριμένα είδη.

Σύμφωνα όμως με την παράγραφο 3 του άρθρου 6 της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ: ‘… οι αρμόδιες εθνικές αρχές συμφωνούν για το οικείο σχέδιο μόνον αφού βεβαιωθούν ότι δεν θα παραβλάψει την ακεραιότητα του τόπου…’, κάτι που σε κάθε περίπτωση δεν ισχύει για το συγκεκριμένο έργο και για τον λόγο αυτό θα πρέπει να απορριφθεί.

Ελλείψεις της Ειδικής Οικολογικής Αξιολόγησης (ΕΟΑ)

Η ΕΟΑ επικεντρώνεται στις επιπτώσεις της χωροθέτησης των Α/Γ στην ορνιθοπανίδα, ενώ η χωροθέτηση μεγάλου τμήματος του έργου με εκτεταμένα μάλιστα οδικά έργα γίνεται εντός της Ειδικής Ζώνης Διατήρησης περιοχής Natura 200 GR4320005 «Όρος Θρύπτης και γύρω περιοχή», δηλαδή περιοχής προστασίας οικοτόπων με απουσία έρευνας πεδίου στα σημεία των επεμβάσεων. Απουσία επιπτώσεων στην ορνιθοπανίδα έχουμε επίσης και για την εναέρια γραμμή ΥΤ που και αυτή βρίσκεται και εντός περιοχής Natura αλλά και εντός Σημαντικής Περιοχής για τα Πουλιά.

Η ίδια η ΜΠΕ μάλιστα αναφέρει (Κεφ. 10 – Σελ. 7) ότι: ‘Οι αναγκαίες εκχερσώσεις δασικών και χορτολιβαδικών εκτάσεων για την κατασκευή των υπό μελέτη έργων πρέπει να γίνουν με προσοχή, ώστε να μην καταστραφούν σπάνια ενδημικά ή απειλούμενα είδη. Έτσι, πρέπει να προφυλαχθούν και να μεταφυτευθούν σημαντικά είδη χλωρίδας, όπως τα είδη Tulipa cretica, Minuartia wettsteinii και Helichrysum doerfleri κατά την εγκατάσταση του ανατολικού κλάδου του ΑΣΠΗΕ «ΑΦΕΝΤΗΣ-ΠΑΠΟΥΡΑΣ» όπου καταγράφηκαν πληθυσμοί των παραπάνω ειδών εντός των εκτάσεων επέμβασης. Επιπλέον είναι αναγκαία η προστασία του είδους της αμπελιτσιάς (Zelkova abelicea) που αυτοφύεται μόνο στην Κρήτη και πουθενά αλλού στον κόσμο και θεωρείται ως Κινδυνεύον (Endangered).’ Αναγνωρίζει δηλαδή την ανάγκη προστασίας σημαντικών ειδών χλωρίδας αλλά την προστασία των οποίων την αφήνει αποκλειστικά στην φάση κατασκευής (στον εργολάβο ή στον χειριστή του μηχανήματος), όταν φυσικά θα είναι σχεδόν αδύνατον να αλλάξει ο σχεδιασμός του έργου.

Σημειώνουμε εδώ ότι στην ΜΠΕ: ’ΤΡΕΙΣ (3) Α.Σ.Π.Η.Ε. ΣΥΝΟΛΙΚΗΣ ΙΣΧΥΟΣ 55 MW στις ΘΕΣΕΙΣ ‘ΠΛΑΓΙΕΣ’, ΧΑΝΤΡΙΑΝΗ ΚΕΦΑΛΑ’ ΚΑΙ ‘ΔΡΟΥΠΙ’ & ΣΥΝΟΔΩΝ ΕΡΓΩΝ ΟΔΟΠΟΙΙΑΣ & ΧΕΡΣΑΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΣΤΟΝ ΔΗΜΟ ΣΗΤΕΙΑΣ, ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΛΑΣΙΘΙΟΥ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ’’, με φορέα υλοποίησης την εταιρεία «ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ ΚΡΗΤΗΣ ΕΛΙΚΑ Α.Ε.» (ΠΕΤ Έργου: 2308993217) εκτός περιοχών Natura εκπονήθηκε ΕΟΑ πεδίου και βρέθηκε το στενοενδημικό Helichysumdoerfleriπου οδήγησε την μετακίνηση χωροθέτησης Α/Γ Α3 του Α.Σ.Π.Η.Ε. Χαντριανή Κεφάλα. Το συγκεκριμένο είδος αυτό έχει καταγραφεί στη Θρυπτή και περιλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων και Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας (2009), με τον χαρακτηρισμό «Κινδυνεύον (ΕΝ)».

Επίσης στη περιοχή Natura και στα γήπεδα χωροθέτησης των ΑΣΠΗΕ αναπτύσσεται ο τύπος οικοτόπου κοινοτικού ενδιαφέροντος: 5430 «Ενδημικά φρύγανα από Euphorbio-Verbascion», με την συνολική του έκταση εντός της περιοχής Naturaνα ανέρχεται στα 339,4838 ha με στόχο διατήρησης του οικοτόπου τα 339,5 ha. Το σύνολο δηλαδή του οικοτόπου αποτελεί τον στόχο διατήρησης του. Σύμφωνα με την ΕΟΑ, από την κατασκευή των έργων, η επιφάνεια κατάληψης του οικοτόπου αυτού ανέρχεται στα 13,66 ha, ποσοστό κατάληψης 4,02 %. Ως εκ τούτου, η υλοποίηση του έργου συνεπάγεται μείωση του στόχου διατήρησης του οικοτόπου 5430 από την θεσμοθετημένη τιμή-στόχο, κάτι που αναφέρεται και από την ίδια την ΕΟΑ (Σελ. 107), χωρίς να αναφέρεται κανένα μέτρο αντιμετώπισης της κατάληψης αυτής, με αποτέλεσμα να θίγεται η ακεραιότητα και ο στόχος διατήρησης της περιοχής Natura 200 ως προς τον συγκεκριμένο τύπο οικοτόπου.

Εναέριες γραμμές μεταφοράς Υψηλής Τάσης (ΥΤ)

Για τις ανάγκες του έργου σχεδιάζεται εναέρια γραμμή ΥΤ μήκους περίπου 6,187 Km, το μεγαλύτερο μέρους του οποίου χωροθετείται εντός της περιοχής NaturaGR4320005 «Όρος Θρύπτης και γύρω περιοχή» (ΕΖΔ και τμήμα του οποίου εντός της ΙΒΑ Όρη Θρυπτή και Ορνό Κρήτης’, για την οποία δεν εξετάζονται οι επιπτώσεις της, ούτε για την ορνιθοπανίδα, ούτε για τους οικοτόπους της στην ΕΟΑ.

Η ίδια μάλιστα η ΜΠΕ (Κεφ. 9 - Σελ. 146) αναγνωρίζει ότι: ‘οι επιπτώσεις από τις υφιστάμενες και προγραμματιζόμενες γραμμές μεταφοράς ρεύματος στην περιοχή μελέτης, αν και δεν υπάρχουν στοιχεία, είναι σημαντικές, πιθανότατα μεγαλύτερες από τις αναμενόμενες από τα αιολικά. Είναι σαφές ότι απαιτείται η λήψη μέτρων.’ και η αναφορά αυτή γίνεται αποκλειστικά για τις επιπτώσεις στην ορνιθοπανίδα, χωρίς να εξετάσει τις επιπτώσεις στους οικοτόπους ή την πιθανότητα έναρξης πυρκαγιάς από τις γραμμές μεταφοράς, ούτε φυσικά εξετάζει εναλλακτική λύση υπογειοποίησης.

Αναφέρουμε χαρακτηριστικά για την Ελλάδα ότι οι πυρκαγιές που οφείλονται στο ηλεκτρικό δίκτυο:

·         Για το 2025: Έξι στις δέκα μεγάλες πυρκαγιές και το 55% της έκτασης που κάηκε το 2025 προκλήθηκαν από το ηλεκτρικό δίκτυο[1].

·         Για το 2026: Σύμφωνα με τη Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού, οι πυρκαγιές που συνδέονται με το ηλεκτρικό δίκτυο αντιστοιχούν περίπου στο 75% της έκτασης που έχει καεί στην Ελλάδα φέτος[2].

Ενώ λοιπόν η ίδια η ΜΠΕ έστω και με ελλείψεις, αναγνωρίζει τα προβλήματα που δημιουργεί η εναέρια γραμμή μεταφοράς ρεύματος δεν προτείνει ως λύση την υπογειοποίηση τους, απλά αρκείται στην διαπίστωση ότι είναι σαφές ότι απαιτείται η λήψη μέτρων.

Νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας

Σύμφωνα με το νέο ΕΧΠ – ΑΠΕ το οποίο έχει τεθεί σε ισχύ από τις 19 Αυγούστου 2026, απαγορεύεται η εγκατάσταση Αιολικών σταθμών σε περιοχές με υψόμετρο άνω των 1.200 m, ενώ στις Ζώνες Ειδικής Προστασίας του δικτύου NATURA, που αφορούν την προστασία της ορνιθοπανίδας, η εγκατάσταση αιολικών σταθμών επιτρέπεται μόνο κατ’ εξαίρεση και εφόσον προβλέπεται ρητά στην εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη και το αιολικό δυναμικό υπερβαίνει τα 7,5 m/s.

Για το σχεδιαζόμενο έργο όλες οι Α/Γ των ΑΣΠΗΕ ΑΦΕΝΤΗΣ – ΠΑΠΟΥΡΑ (5 Α/Γ) και ΚΛΗΡΟΣ - ΚΑΨΑΣ (3 Α/Γ) βρίσκονται σε υψόμετρα άνω των 1.200 m, ενώ τμήμα του ΑΣΠΗΕ ΧΑΛΑΒΡΑ – ΜΑΥΡΟΠΕΤΡΑ – ΚΑΣΤΡΙ (4 Α/Γ) χωροθετείται εντός της Ζώνης Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) GR4320016 «Όρη Ζάκρου». Συνολικά δηλαδή 12 από τις 24 Α/Γ του σχεδιαζόμενου έργου θα βρισκόταν υπό αίρεση με το νέο Χωροταξικό των ΑΠΕ.

Σημειώνουμε εδώ ότι σύμφωνα με το ειδικό χωροταξικό των ΑΠΕ δεν συμπεριλαμβάνονται σε αυτό τα έργα: ….«που έχουν ολοκληρώσει την περιβαλλοντική τους αδειοδότηση ή έχουν λάβει έγκριση τυπικής πληρότητας του φακέλου τους έως την ημερομηνία θέσης του νέου ΕΧΠ σε δημόσια διαβούλευση» (δηλαδή στις 20 Μαΐου 2026), ενώ η εν λόγω ΜΠΕ διαπιστώθηκε η τυπική πληρότητα και στάλθηκε για δημόσια διαβούλευση στις 04 Μαΐου 2026 από την ΔΙΠΑ, δηλαδή για μόλις 16 μέρες και με τις μεταβατικές του διατάξεις οι εν λόγω Α/Γ δεν βρίσκονται υπό αίρεση.

Κατά την άποψη μας βέβαια οι σοβαρές τυπικές ελλείψεις στις ΕΟΑ για τις περιοχές Natura, συνιστά μη τυπική πληρότητα της ΜΠΕ και κατά συνέπεια το έργο θα πρέπει να εξεταστεί με το πρίσμα του νέου χωροταξικού για τις ΑΠΕ.

Οι προβλέψεις του νέου Χωροταξικού των ΑΠΕ έγιναν στην ουσία γιατί ο νομοθέτης αντιλήφθηκε ότι η χωροθέτηση των Α/Γ δημιουργεί σοβαρές περιβαλλοντικές πιέσεις στα οικοσυστήματα και την ορνιθοπανίδα και προσπάθησε να βάλει κανόνες στην ανάπτυξη τους για την μείωση αυτών των επιπτώσεων. Με το σκεπτικό αυτό δεν γίνεται από την μια να αντιλαμβανόμαστε τις περιβαλλοντικές πιέσεις, να βάζουμε κανόνες, αλλά να τους αγνοούμε βάση μεταβατικών διατάξεων και να αδειοδοτούμε έργα που στην ουσία τους δημιουργούν πιέσεις στην βιοποικιλότητα και διαταράσσουν κρίσιμα ενδιαιτήματα, ορεινούς όγκους και προστατευόμενες περιοχές.

Γεωπάρκο Σητείας

Ο Χάρτης 10 - Γεωπάρκο UNESCO Σητείας είναι λανθασμένος εφόσον το Γεωπάρκο Σητείας καταλαμβάνει πλέον το σύνολο του Δήμου Σητείας[3] και όχι μέρους αυτού όπως αποτυπώνεται στον Χάρτη της ΜΠΕ. Οι δε επιπλέον Α/Γ που βρίσκονται εντός αυτού και οι οποίες δεν αποτυπώνονται είναι 8, από 3 ΑΣΠΗΕ.

Επιπλέον θεωρούμε επιβεβλημένο, πριν την ολοκλήρωση της αδειοδοτικής διαδικασίας, να γνωμοδοτήσει και ο φορέας διαχείρισης του Γεωπάρκου Σητείας, ούτως ώστε να γίνουν παρατηρήσεις τόσο για την ουσία της χωροθέτησης των Α/Γ όσο και για τα συνοδά έργα οδοποιίας, ούτως ώστε να μην καταστραφούν προστατευόμενοι Γεώτοποι και Γεωδιαδρομές.

Είναι απαραίτητη η συγκεκριμένη εγκατάσταση των Α/Γ;

Σύμφωνα με το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ - ΦΕΚ 6983/19-12-2024) η προβλεπόμενη εγκατεστημένη ισχύς για τα χερσαία αιολικά για το 2030 είναι 8,9 GW και για το 2050 είναι 13 GW.

Με βάση τα δεδομένα του Νοεμβρίου του 2025 όπως αναφέρει το ΥΠΕΝ, για τα χερσαία αιολικά έχουμε[4]:

α) Σταθμοί που βρίσκονται σε Φάση Λειτουργίας και οι σταθμοί με Οριστική Προσφορά Σύνδεσης, εκτιμάται ότι θα καλύψουν τους στόχους του ΕΣΕΚ για το 2030.

β) Σταθμοί που βρίσκονται σε Φάση Λειτουργίας, σταθμοί με Οριστική Προσφορά Σύνδεσης καθώς και οι σταθμοί που βρίσκονται σε προηγούμενο στάδιο αδειοδότησης ήτοι σε στάδιο πλήρους αιτήματος για Οριστική Προσφορά Σύνδεσης εκτιμάται ότι θα υπερκαλύψουν τους στόχους του ΕΣΕΚ έως το 2050.

Με βάση δηλαδή τις αναφορές του ίδιου του ΥΠΕΝ, τα χερσαία αιολικά που είναι ήδη σε λειτουργία και σε πολύ προχωρημένη αδειοδοτική διαδικασία (με Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ)), είναι αρκετά να καλύψουν τους εθνικούς στόχους και κατά συνέπεια δεν είναι καθόλου απαιραίτητο να αδειοδοτηθούν τα συγκεκριμένα ΑΣΠΗΕ, ειδικά όταν παρουσιάζουν τόσο σημαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις (κατακερματισμό περιοχών Naturaκαι βουνοκορφών), δεν έχουν ουσιαστικές εναλλακτικές λύσεις (χωροθέτησης, όδευσης, γραμμών μεταφοράς).

Με βάση τα παραπάνω θεωρούμε ότι η ΜΠΕ του συνόλου έργου πρέπει να απορριφθεί για τους παρακάτω λόγους:

1)      Σχεδιάζονται εκτεταμένα συνοδά έργα με χαρακτηριστικές περιπτώσεις την σχεδιαζόμενη όδευση για τα 3 δυτικότερα ΑΣΠΗΕ, με επιλογή της οδικής σύνδεση από Βορρά, η οποία στην ουσία κατακερματίζει τόσο την περιοχή Natura όσο και τον ορεινό όγκο της Θρυπτής, καθώς επίσης και το εναέριο δίκτυο ΥΤ των 3 δυτικότερων ΑΣΠΗΕ με σύνδεση από Νότο, χωρίς καν την διερεύνηση εναλλακτικών λύσεων για την μείωση των επιπτώσεων.

2)      Θα επιφέρει σοβαρές επιπτώσεις, με άμεση θανάτωση από πρόσκρουση, ακόμα και με τα μέτρα μετριασμού, στα μεγάλα προστατευόμενα είδη αρπακτικών (Όρνιο - Γυπαετό - Χρυσαετό - Σπιζαετό), με απόκλιση από τους στόχους διατήρησης για τα είδη αυτά στις περιοχές ΖΕΠ του δικτύου Natura.

3)      Δεν υπάρχει τυπική πληρότητα, εφόσον δεν υπάρχει μελέτη πεδίου της Ειδικής Οικολογικής Αξιολόγησης (ΕΟΑ) για τους οικοτόπους, εντός περιοχής Natura, οι οποίοι μάλιστα θα καταληφθούν και σε πολύ μεγάλη έκταση.

4)      Θα πρέπει να απορριφθεί μεγάλο τμήμα του έργου σύμφωνα με το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ, εφόσον 2 από τα 8 ΑΣΠΗΕ και 8 από τις 24 Α/Γ, λόγω χωροθέτησης τους σε πάνω από 1.200 mυψόμετρο και 4 Α/Γ λόγω χωροθέτησης τους εντός περιοχής ΖΕΠ, συνολικά δηλαδή 12 από τις 24 Α/Γ δεν μπορούν να χωροθετηθούν. Η χωροθέτησης τους δε, δεν τελεί υπό αίρεση λόγω των μεταβατικών διατάξεων του Χωροταξικού και για μόλις 16 μέρες διαπιστώθηκε η τυπική τους πληρότητα.

5)      Έχουν αποτυπωθεί λάθος τα όρια του Γεωπάρκου Σητείας που σε συνδυασμό με την έλλειψη γνωμοδότησης αυτού, υπάρχει μεγάλος κίνδυνος να καταστραφούν προστατευόμενοι Γεώτοποι και Γεωδιαδρομές.

6)      Δεν υπάρχει καμία τοπική ή εθνική αναγκαιότητα για την κατασκευή τους με βάση το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ).

Καλούμε την Επιτροπή Περιβάλλοντος και Χωροταξίας Κρήτης καθώς και την Διεύθυνση Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης (ΔΙΠΑ) με βάση των συνδυασμό των παραπάνω λόγων να ΑΠΟΡΡΙΨΕΙ τη ΜΠΕ των 8 ΑΣΠΗΕ συνολικής ισχύος 136 MW στους Δήμους Ιεράπετρας και Σητείας.