ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ
Ηράκλειο 24 Ιουνίου 2026
Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια και Ειδικά Πολεοδομικά σχέδια : Ανοίγει ο Ασκός του Αιόλου;
Την περίοδο αυτή εκπονούνται στη χώρα μας και στους Δήμους της Ανατολικής Κρήτης - με εξαίρεση τους Δήμους Σητείας, Μινώα Πεδιάδας και Μαλεβιζίου, όπου εκπονούνται Ειδικά Πολεοδομικά σχέδια (ΕΠΣ), - τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια. Τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΤΠΣ) είναι σύνολα κειμένων, διαγραμμάτων και χαρτών με τα οποία καθορίζονται μια σειρά χωροταξικών, πολεοδομικών και περιβαλλοντικών ζητημάτων, σχετικών με τη χωρική ανάπτυξη και οργάνωση μιας περιοχής μελέτης.
Τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια θα ορίσουν:
- Τις χρήσεις της γης.
- Τους όρους και τους περιορισμούς για τη δόμηση.
- Τις οικιστικές περιοχές, τα όρια των οικισμών και τις περιοχές προς πολεοδόμηση.
- Τις περιοχές προστασίας και τις ζώνες ανάπτυξης παραγωγικών δραστηριοτήτων.
- Καθώς και τα μέτρα για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και τις καταστάσεις έκτακτης ανάγκης κλπ.
Τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια αποτελούνται από:
· Την Κύρια Μελέτη ΤΠΣ, στην οποία περιλαμβάνονται επιπλέον τυχόν συμπληρωματικές μελέτες ή τεχνικές εκθέσεις σύμφωνα με τις ανάγκες σχεδιασμού της περιοχής μελέτης (π.χ. Σχέδιο Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας, Σχέδιο Προσαρμογής στην Κλιματική Αλλαγή, Γενικά Σχέδια Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών και Διαχείρισης Συνεπειών, Χάρτες επικινδυνότητας πλημμύρας, πυρκαγιάς, Χάρτες Αξιολόγησης Τρωτότητας σε Εδαφική Διάβρωση, Μελέτη καθορισμού ΖΥΣ, κ.λπ.).
· Την Προκαταρκτική Μελέτη Γεωλογικής Καταλληλότητας (ΠΜΓΚ), ως υποστηρικτική της Κύριας Μελέτης ΤΠΣ, σε κλίμακα 1:25000 για το σύνολο της περιοχής μελέτης και 1:10000 για τις προς πολεοδόμηση περιοχές και τους οικισμούς που οριοθετούνται για πρώτη φορά, σύμφωνα με τα Παραρτήματα Ι και ΙΙ της υπ’ αρ. 37691/12.09.2007 (Β’ 1902) απόφασης Υπουργού ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε., εφόσον η περιοχή δεν καλύπτεται από μελέτη της προηγούμενης περιόδου σχεδιασμού μέσω ΓΠΣ/ΣΧΟΟΑΠ.
· Τη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) των προτεινόμενων ρυθμίσεων και κατευθύνσεων που προκύπτουν από την Κύρια Μελέτη.
· Μελέτη προσωρινής οριοθέτησης των υφιστάμενων υδατορεμάτων, εντός των νέων προς πολεοδόμηση περιοχών και των οικισμών που οριοθετούνται για πρώτη φορά μέσω του ΤΠΣ, ως υποστηρικτική της Κύριας Μελέτης (σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 5 του ν.4258/2014)
Μετά την ολοκλήρωση των μελετών, τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια ελέγχονται ως προς τη νομιμότητα τους από το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) και τελικώς εγκρίνονται με Προεδρικό Διάταγμα.
Στους Δήμους Σητείας, Μινώα Πεδιάδας και Μαλεβιζίου, όπως έχουμε ήδη αναφέρει, εκπονούνται τα Ειδικά Πολεοδομικά σχέδια (ΕΠΣ) με Αναθέτουσα Αρχή το Δημόσιο. Αναφέρονται σε εκτεταμένες γεωγραφικές ενότητες ή και Δημοτικές Ενότητες ή Δήμους και εξομοιώνονται τοις πράγμασι με τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια. Εκπονούνται για τις περιπτώσεις ανάγκης ταχείας ολοκλήρωσης του πολεοδομικού σχεδιασμού από την πολιτεία, λόγω κρίσιμων χωρικών προβλημάτων που επιβάλλουν την άμεση αντιμετώπιση ή την αποτροπή δημιουργίας τετελεσμένων καταστάσεων που οφείλονται σε έλλειψη ή ανεπάρκεια πολεοδομικού σχεδιασμού.
Από τα παραπάνω, που είναι η πληροφορία για τα ΤΠΣ και ΕΠΣ από την ιστοσελίδα του ΥΠΕΝ καταλαβαίνουμε όλοι την αναγκαιότητα να ενημερωθούμε έγκαιρα για το σχεδιασμό στην Ανατολική Κρήτη.
Εδώ και καιρό έχουμε ζητήσει και από τη ΔΕ και από το προεδρείο της Αντιπροσωπείας να διοργανώσει παρουσίαση σε επίπεδο μελών Αντιπροσωπείας με ανοικτή πρόσκληση στους συναδέλφους. Μέχρι σήμερα δεν έχει γίνει εφικτό, διότι όπως μας λέτε δεν δέχονται οι μελετητές γιατί έχουν υπογράψει σύμφωνο εμπιστευτικότητας. Επανήλθαμε εγγράφως ζητώντας να διοργανωθεί ενημερωτική συνάντηση καλώντας τους εκπροσώπους του ΤΕΕ και τους εκπροσώπους των Δήμων προκειμένου να μας ενημερώσουν και να είμαστε έτοιμοι κατά το στάδιο της διαβούλευσης. Και το αίτημά μας αυτό έπεσε στο κενό.
Το θέμα είναι πάρα πολύ σοβαρό.
Με την ψήφιση του Προεδρικού Διατάγματος (Π.Δ.) (ΦΕΚ 194/15-04-2025/τ. Δ’) η κυβέρνηση επιχείρησε να καθορίσει τις προδιαγραφές οριοθέτησης των οικισμών προ του 1923 & κάτω των 2000 κατοίκων (με βάση την τελευταία απογραφή) αλλά και τους όρους δόμησης αυτών , τις χρήσεις γης κλπ. , αποτελώντας το εργαλείο-οδηγό για τους μελετητές των εκπονούμενων Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων (ΤΠΣ) και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων (ΕΠΣ ), για την οριοθέτηση των μη οριοθετημένων και την επαναοριοθέτηση των ήδη οριοθετημένων οικισμών. Σύμφωνα με το παραπάνω Π.Δ. οι οριοθετήσεις θα γίνουν με αυτοτελείς μελέτες οριοθέτησης και Π.Δ. για κάθε οικισμό, αποκλείοντας την διεύρυνση τους.
Με πρόσχημα και αφορμή τις ακυρωτικές αποφάσεις του ΣΤΕ (για συγκεκριμένους οικισμούς σε Πήλιο & Ρέθυμνο (1268/2019, 56/2017, 3661/2005) διαπιστώνοντας «έλλειψη αρμοδιότητας των Nομαρχών για οριοθέτηση των οικισμών και επέκταση ορίων», ακυρώνει συλλήβδην όλες τις οριοθετήσειςορίων οικισμών που πραγματοποιήθηκαν μετά το 1983.
Έτσι καθορίστηκαν τρείς ζώνες στους οικισμούς: Το συνεκτικό ιστορικό τμήμα προ του 1923 (Ζώνη Α), το συνεκτικό τμήμα που έχει δημιουργηθεί από το 1923 έως το 1983 (Ζώνη Β) και το διάσπαρτο τμήμα που επίσης έχει δημιουργηθεί μέχρι το 1983 (Ζώνη Β1) . Συρρικνώνονται έτσι δραματικά τα υφιστάμενα όρια των οικισμών (περιοχές οι οποίες δομήθηκαν νόμιμα μετά το 1983), ενώ τροποποιούνται και οι προϋποθέσεις αρτιότητας -οικοδομησιμότητας καθώς και οι όροι δόμησης.
Μετά από τις δίκαια έντονες αντιδράσεις που προκάλεσε στο σύνολο της χώρας (και ειδικότερα στην Κρήτη) , η κυβέρνηση, προκειμένου να «αμβλύνει» τις αντιδράσεις και να «ηρεμήσει» τους αναστατωμένους κατοίκους της υπαίθρου , ψηφίζει τροπολογία (ΦΕΚ 116/4-7-2025/τ.Α’) , προσπαθώντας να «σώσει» οικόπεδα και να διατηρήσει σχετικά τα υφιστάμενα όρια σε οικισμούς μέχρι 700 κατοίκους.
Σύμφωνα με την παραπάνω τροπολογία: «Κατά παρέκκλιση κάθε αντίθετης διάταξης, το όριο των οικισμών που έχουν μέχρι επτακόσιους (700) κατοίκους, κατά την τελευταία απογραφή και οριοθετήθηκαν με πράξη αναρμοδίου οργάνου, δύναται, κατά την οριοθέτησή τους βάσει του από 11/15.4.2025 π.δ. (Δ’ 194),να διευρύνεται, πέραν της πολυγωνικής γραμμής της παρ. Β5 του άρθρου 5 του εν λόγω διατάγματος και μέχρι του με προγενέστερη πράξη καθορισμένου ορίου τους υπό την επιφύλαξη των κριτηρίων του άρθρου 6 αυτού, αναλόγως με την περίπτωση και μετά από τεκμηρίωση..».
Έχουμε δηλαδή μια νέα Ζώνη, την Ζώνη Ανάπτυξης Οικισμού (Ζ.Α.Ο.) (από την Β1 μέχρι τα υφιστάμενα όρια του οικισμού) , όπου ορίζεται αρτιότητα από 500 m2 έως 2000 m2 , με απαίτηση ελάχιστου προσώπου 10 m σε κοινόχρηστη οδό.
Προκύπτει ένα πολύ σοβαρό ερώτημα. Τι από τα παραπάνω και με ποιο τρόπο υλοποιείται στα υπό εκπόνηση ΤΠΣ και ΕΠΣ στην Ανατολική Κρήτη;
Επίσης από δηλώσεις κατά καιρούς διαρρέουν διάφορες πληροφορίες για τους Συντελεστές Δόμησης , την αύξηση της επιφάνειας ανά στάθμευση στο Ηράκλειο, μείωση ύψους κ.α.
Δυστυχώς με όποιον τρόπο και αν υλοποιηθούν τα παραπάνω οδηγούν σε μια ακόμα ληστρική επίθεση στους μικροϊδιοκτήτες και ουσιαστικά θα οδηγήσει σε ερήμωση των χωριών μας. Πραγματικά η κυβέρνηση προσπαθεί να φτωχοποιήσει και τους τελευταίους που αντιστέκονται.
Το Π.Δ. (ΦΕΚ 194/15-04-2025/τ. Δ’) και πάρα τις προσπάθειες «καλλωπισμού» με την ψηφισμένη τροπολογία (ΦΕΚ 116/4-7-2025/τ.Α’), δημιουργεί πλήθος ανορθολογισμών και αδικιών απέναντι στους πολίτες, απαξιώνοντας ή και εξαϋλώνοντας την ακίνητη περιουσία κυρίως των μικροϊδιοκτητών.
Ακίνητα που έχουν αγοραστεί ή κληρονομηθεί (και έχουν φορολογηθεί & φορολογούνται ακόμα) ως οικόπεδα καταλήγουν να θεωρούνται αγροί, εγείροντας σοβαρά ζητήματα συνταγματικότητας και ασφάλειας δικαίου.
Δυσχεραίνει ασφυκτικά τους μικροϊδιοκτήτες από την αξιοποίηση της περιουσίας τους (επιστρέφοντας στους οικισμούς απέναντι στην εντεινόμενη αστυφιλία), οδηγώντας τους στο «ξεπούλημα» -γρήγορα για να προλάβουν- σε πιθανώς μεγαλύτερους επενδυτές που θα μπορούν να χτίσουν άμεσα ή συνενώνοντας μικρά γήπεδα σε άρτια αργότερα.
Όταν θα γίνει η διαδικασία της διαβούλευσης θα πρέπει σε ελάχιστο χρόνο να διαβάσουμε τα ΤΠΣ και ΕΠΣ στην Ανατολική Κρήτη και να ενημερώσουμε και την κοινωνία και να προλάβουμε να αντιδράσουμε έγκαιρα σε ενδεχομένως κακώς κείμενα.
Θεωρούμε απαράδεκτη τη διαδικασία αυτή, θα έπρεπε ήδη η κοινωνία να γνωρίζει τι ετοιμάζουν ακόμα μια φορά για αυτήν , χωρίς αυτήν.
Ακόμα και αυτήν την στιγμή καλούμε όλους τους εμπλεκόμενους να μας ενημερώσουν για αυτό το τόσο σοβαρό θέμα!